Uzm. Dr. Mehmet Emin ÖZTÜRK

BEBEK BESLENMESİ

İlk 6 ay anne sütü! Bebeğin beden ve ruh sağlığı için en uygun besin anne sütüdür. Her annenin sütü, bebeği için en uygun besindir. Doğumdan itibaren anne sütü verilmeli, anne sütü aldığı 6 ay boyunca ise su vermeyiniz. Bebeğinizi kucağınıza alın, ona en çok sevdiği ve en çok ihtiyacı olan şeyi keyifle verin, anne sütü! Bebeğiniz büyüyor, büyüme ve gelişmesinin devam etmesi için artık yalnızca anne sütü yeterli gelmeyecek, ek besinlere geçmenin vakti geldi. Ek besinlere başlarken aceleci davranmayın, ilk 6 ay anne sütü çok önemli unutmayın. Bebeğiniz için güvenilir, temiz, temini kolay, ısırma ve çiğneme becerisini gözlemleyerek ek besinlere geçebilirsiniz. 2 yaşına kadar bebeğinizi emzirmeye devam edin. 

EK BESİNLERE GEÇİŞTE DİKKAT EDİLECEK NOKTALAR

 - Yeni bir besin denerken üç gün arayla yenisini ekleyin.

- İlk kez verilecek besin bebeğiniz aç iken denenmeli ve 1-2 tatlı kaşığı ile denenmeye başlanmalı, sevmediği tatları daha sonra mutlaka tekrar deneyin, biraz sabırlı olmanız gerekecek.

- Ek besinler ile birlikte bebeğinize su vermeye başlayabilirsiniz. Günde 1-2 tatlı kaşığı ile başlayın. Yemeklerden sonra 1-2 kaşık verilebilir. Bebeğe 1 yaşına kadar kaynatıldıktan sonra soğutulmuş oda sıcaklığında içme suyu verilmelidir.

- İlk başta mide kapasitesi küçük olduğu için 100 ml yeter. 100 ml'yi sonra 200 ml'ye çıkarın. Bebek ağzını açtığı sürece yemek istiyor demektir. Ağzını açmıyorsa ya doymuştur ya da sevmemiştir ya da gazı vardır ya da kaka yapıyordur.

- Her üç günde bir alerjen olmayan bir meyve eklenebilir. Hepsini karıştırıp 1 çay bardağı meyve suyu biberonla veya kaşıkla verilebilir. Günün farklı saatlerinde deneyebilirsiniz.

- 1 yaşa kadar yemeklerine tuz ilave etmeyin, şeker ile tanışmasını ise mümkün olduğunca erteleyin. 1 yaşından önce bebeğinize bal vermeyin, alerjik bir etkiye neden olabilir.

- 10. günden itibaren mevsim sebzeleriyle yapılmış sebze çorbası ile başlayabilirsin.  


İlk sebze çorbası: 2-3 yaprak ıspanak + 1 minik patates + 1 küçük havucu temiz suda kaynatıp blendırdan geçirin. İçine 1-2 tatlı kaşığı zeytinyağı koyun. 1 çay bardağı (100 ml) çorbayı bir öğünde verin. Diğer günlerde veya uygunsa ilk gün yiyorsa yanında 1 kutu (100 ml) yoğurtla verebilirsiniz.

- Ispanak yerine her seferinde sebzeyi değiştirebilirsiniz. Kabak vekerevizle deneyebilirsiniz. Patates ve havuç sabit kalsın. 1 hafta sonra içine 1 yemek kaşığı pirinç ilave edin. 1 hafta sonra pirinç yerine bulgur deneyin.

-Karnabahar, brokoli, kuru baklagiller gaz yapabilir; bunları en sona saklayalım, deneyeceğiniz zaman en az üç gün ara ile verip öyle deneyin.

- Her öğlen bir kase sebze çorbası verin. Zeytinyağını piştikten sonra ekleyin. Eğer yiyorsa yavaş yavaş miktarı 200 ml'ye (1 kepçe) çıkarabilirsiniz. Yanında yoğurtla yedirirseniz damak tadı ve yemek kavramı daha iyi oturur. 

6.AYDAN SONRA BEBEĞİNİZİN İLK EK BESİNİ YOĞURT

6-7 ay arası püre şeklinde besinler!

1.gün: 1 çay bardağı yoğurt-100 ml (evde yoğurt makinesiyle veya bebek yoğurdu veya pastörize süt ile yapılmış ev yoğurdu)

2.gün: 1 çay bardağı yoğurt + 1 yemek kaşığı elma suyu Elma suyu: Elmanın kabuklarını soyun, cam rendede rendeleyin, tülbentten veya plastik süzgeçten geçirin. Püresiz su halinde olacak.

3.gün: 1 çorba kaşığı yoğurt + 2 yemek kaşığı elma suyu

4.gün: 1 çorba kaşığı yoğurt + eğer sevdiyse ve sıkıntı yoksa ½ çay bardağı meyve suyu 5.gün: 1 yemek kaşığı havuç suyu, ilave yoğurt ve elma suyu her gün devam. Miktarları bebeğiniz yediği sürece birer kaşık artırılabilir (Bir öğünde artırmak yerine ikinci üçüncü öğün şeklinde eklenebilir.). 

Kahvaltı olarak: 2. Haftadan itibaren 1 çay kaşığı pekmez + 1 çay kaşığı zeytinyağı/tereyağ + birkaç parça tam buğday ekmek+ ¼ haşlanmış yumurta sarısı Anne sütüyle karıştırılabilir. Çalışan annenin eve sağarak bıraktığı sütle yapılabilir. Anne sütü bittiyse bebek devam sütü (100 ml) olabilir. Bu karışımı blendırdan geçirip verebilirsiniz.

7.AYDAN SONRA

7. ayda pütürlü, çatalla ezilmiş besinler!

Evet, 3 günde bir yapılan denemeler, çorbalar (yayla çorbası, sebze çorba, tarhana çorbası), yeni lezzetler derken 1 ayı geride bıraktık. Her hafta yavaş yavaş porsiyonları büyüyecek, mevsime göre sebze ve meyveler değişecek. Çok sevdiğini düşündüğünüz esinleri ise çok sık verip bebeğinizi bıktırmayın

6-7 Aylık Bebeğinizin Beslenme Programı

08:00 Kahvaltı: Anne sütü (100 ml) veya devam sütü 1 çay kaşığı pekmez + 1 çay kaşığı zeytinyağı/tereyağ 2-3 bebek ekmeği veya birkaç parça tam buğday ekmek ½ yumurta sarısı Küçük parçalarla tuzsuz pastörize peynir

12:00 1 elma + ½ muz + 1 yoğurt (100 ml) *Mevsime göre armut, seftali, kayısı, mürdüm eriği de 3 gün denenerek eklenebilir.

16:00 Sebze çorbası + 1 kutu yoğurt (100 ml) İlk çorba: 1-2 yaprak ıspanak + 1 minik havuç + 1 minik patates+ 1 yemek kaşığı pirinç + 1 tatlı kaşığı zeytinyağı *1 hafta sonra bu karışıma pirinç/bulgur, 1 hafta sonra yağsız kıyma ekleyebilirsiniz. Değişimleri aynı gün içinde yapmayın.

19:00 50-100 ml devam sütü Havuç püresi (çatalla ezilebilir) Emziriyorsanız emzirmeye devam edin ancak 3. aydan sonra gece emzirmelerini azaltmaya hatta bırakmaya çalışın, bebğinizin büyümesi için uykuya da ihtiyacı var. Aylar ilerledikçe anne sütünü aralara alıp öğün düzenini oturtmaya çalışın. 

8 Aylık Bebeğinizin Beslenme Programı

8 ayda pütürlü, çatalla ezilmiş besinler!

08:00 Anne sütü (100 ml veya devam sütü) 1 tatlı kaşığı pekmez + 1 çay kaşığı zeytinyağı/tereyağ ½ tam buğday ekmek 1 yumurta sarısı (pişmiş) Pastörize peynir *Yulafı süt ile pişirip, yulaf lapası da yapabilirsiniz. 

12:00 1 kase sebze çorba + 1 kutu yoğurt (100 ml) Çorba 2-3 yaprak ıspanak + 1 minik havuç + 1 patates+ 1 yemek kaşığı pirinç + 1 tatlı kaşığı zeytinyağı + 1 tatlı kaşığı yağsız kıyma Hepsini karıştırıp pişirin, biraz blendırdan geçirebilir veya kendiniz ezerek de biraz pütürlü kıvamda olmasını sağlayabilirsiniz. *Ispanak yerine brokoli, kereviz, kabak, bezelye olabilir. *Kıyma yerine tavuk ve balık denenebilir. *Pirinç yerine bulgur ya da buğday olabilir. *Soğan gaz yapabilir ama eğer gaz probleminiz yoksa soğan çorbaya çok az eklenebilir.

16:00 ½ muz + 1 elma + 1 kuru kayısı + 1 kutu yoğurt (100 ml )

19:00 1 kutu yoğurt Eğer geç uyuyor ise ilave edebilirsiniz. 1 elmanın suyu + 1 yemek kaşığı yulafı biraz su ile pişirip ekleyin + 1 yemek kaşığı zeytinyağı (Elma suyu yerine devam sütü de kullanabilirsiniz.) Emziriyorsanız anne sütüyle devam edin. Emzirmiyorsanız gece uyandığında devam sütü, yoğurt ve meyve gece öğünü olabilir.

9-12 Aylık Bebeğinizin Beslenme Menüsü

9-12 ayda küçük parçalara kesilmiş ve bebeğin elle kolay yiyebileceği besinler

08:00 Anne sütü (100-150 ml veya devam sütü) 1 tatlı kaşığı pekmez+ 1 çay kaşığı zeytinyağı/tereyağ 1 dilim veya 2/3 dilim tam buğday ekmek 1 yumurta sarısı (pişmiş) + pastörize tuzsuz peynir 1 tam ceviz / 2-3 adet çekirdeği çıkartılmış zeytin Bebeğiniz eğer ayrı ayrı yiyebiliyorsa öyle yemesine yardım edin, bu besinlerin hepsini bir arada yemek zorunda değil yiyebileceği kadarını yedirin. Bebeğinizin besinlere dokunmasına, kendi yemek istiyorsa yemesine müsaade edin ama gözünüz üzerinde olsun.

12:00 1 kase sebze çorbası + 1 kutu yoğurt (100 ml) veya 1 minik kase sebze yemeği kıymalı (kıymalı pişmiş bir sebze) yanında yine yoğurtla + 1 dilim tam buğday ekmeği veya 1-2 kaşık bulgur pilavı olabilir (çiğnemede sorun yoksa) Artık evde pişen yemekleri bebeğiniz de yiyebilir ancak az yağlı, az tuzlu ve az salçalı olması gerektiğini unutmayın.

16:00 1 minik armut + 1 taze kayısı + 1-2 taze kiraz gibi meyveleri olabiliyorsa ısırarak, olmuyorsa küçük dilimler halinde verin. Çekirdeklerini çıkarmayı ihmal etmeyin, yeni meyveler denemesine yardımcı olun.

19:00 1-2 minik köfte (kırmızı et veya tavuktan) ya da 2 köfte büyüklüğünde beyaz balık (çupra, levrek) veya somon 1 kutu yoğurt (100 ml) Haşlanmış, buharda pişmiş sebze, üzerinde zeytinyağıyla verilebilir veya evde pişen sebze yemeğinden yanında 1-2 kaşık verilebilir.

21:00 uyumadan 30 dk-1 saat önce 1 kase yoğurt (100 ml) veya devam sütü 


0-6 ay 
Anne sütü 
6.aydan itibaren
Anne sütü veya devam sütü Yoğurt Meyve (önce suyu) Sebze (önce püre) Pekmez ¼ yumurta sarısı
7.aydan itibaren 
Tam yumurta sarısı Pirinç, bulgur Kırmızı et/ balık / tavuk Zeytinyağı
8.aydan itibaren
Ev yemekleri (ezerek) Tam yumurta Tuzsuz peynir Tahıllar / kuru baklagiller Kavrulmamış kuruyemişler (ceviz, badem,fındık) 
12.aydan itibaren 
Evinizde ne pişiyorsa aynısı İnek sütü


BEBEĞİNİZ İÇİN TARİFLER EV YOĞURDU

- 250 ml pastörize süt

- 1 çay kaşığı yoğurt (maya)

Yapılışı: Sütü ısıtın. Yoğurt mayalama sıcaklığına gelene kadar (serçe parmağınızı sokabileceğiniz kadar sıcaklıkta olmalı). Yoğurdu sütün içine ekleyin ve karıştırın. Küçük kavanozlarda yapıyorsanız, kapağını kapatmayın. Kağıt havlu ile ağzını kapatıp, temiz bir beze sarın yaklaşık 4 saat oda sıcaklığında mayalanmaya bırakın. 

YAYLA ÇORBA (6 AY +)

-½ su bardağı yoğurt

-1 su bardağı su

-1 yemek kaşığı pirinç

-2 tatlı kaşığı un

-1 tatlı kaşığı zeytinyağ

Yapılışı: Pirinç yukanır, 1 bardak suda pişirilir. Diğer tarafta yoğurt ve un karıştırılır. Sürekli karıştırarak yoğurtlu karışım pişen pirinçlerin üzerine eklenir. Altını kapattıktan sonra yağı ilave edilir.

MUHALLEBİ

7. aydan sonra devam sütüyle 1 yaşından itibaren inek sütüyle yapılabilir

- 100 ml pastörize süt (1/2 su bardağı)

-1 tatlı kaşığı silme pirinç unu

-1 tatlı kaşığı silme şeker veya ocaktan indirdikten sonra

-1 tatlı kaşığı pekmez eklenebilir, hiç şeker veya pekmez ilave edilmeyedebilir.

Yapılışı: soğuk sütü pirinç unuyla karıştırın ve kısık ateşte pişirin. Piştikten sonra veya ocaktan almaya yakın şekeri de ekleyin. Ilık halde bebeğinize verin. Diğer aylarda bu muhallebinin içine meyve püresi, tarçın da eklenebilir. Bazı bebekler bembeyaz haliyle daha çok severken bazıları ise meyveli veya fındıklı muhallebiden hoşlanabilir.

BALIK KÖFTE

(7 AY +) 30 g kılçıksız balık eti

- 10 g ekmek içi

- 1 yemek kaşığı su

Yapılışı: Ekmek su ile ıslatılıp kıyma ile yoğurulur. Yanmaz tavada pişirilir. Aynı ölçülerde tavuk ve kıyma kullanılarak da yapılabilir. 

KIYMALI TARHANA ÇORBASI (7 AY +)

- 1 çay bardağı su

- 1 çay bardağı süt

- 1 tatlı kaşığı tarhana 15 g kıyma

Yapılışı: Kıyma hafif ateşte ezilerek suyunu çekinceye kadar kavrulmadan pişirilir. Suyla ezilen tarhana ve süt pişen kıymaya ilave edilir ve karıştırılarak pişirilir. (su miktarı artırılabilir) 

PİRİNÇLİ MERCİMEK ÇORBA (7 ay+)

- ½ yemek kaşığı kırmızı mercimek

- ½ yemek kaşığı pirinç

- 350 ml su

- 1 çay kaşığı zeytinyağ

Yapılışı: mercimek, pirinç yıkanır ve kaynamakta olan suya eklenir.

ETLİ DOLMA (7 ay +)

- ½ küçük boy kabak (50g)

- 30 g kıyma

- 1 çay kaşığı pirinç

- 1 çay bardağı su

Yapılışı: Kabak temizlenip içi oyulur. Pirinçler yıkandıktan sonra kıyma ile karıştırılarak kabağın içine konur. Kısık ateşte 1 çay bardağı sıcak su ile pişirilir.

MUZLU BEBEK KURABİYESİ (9 ay +)

- 50 g yulaf

- 2 muz

- 1 yemek kaşığı üzüm + 2 ceviz + 5 fındık + 5 badem 

- Az tarçın

Yapılışı: Yulafın yarısını rondodan geçirin. Muzları iyice ezin ve yulafı buna ilave edin. Sıcak suda yumuşattığınız üzümleri doğrayın ve bır tutam tarçın ilave edin. Karıştırın. Kaşıkla şekillendirip fırın tepsisine dökün ve 180 derecede 10-15 dk fırınlayın. İsteğe bağlı olarak içine bir yumurtada eklenebilir.

PROTEİNLİ PATATES PÜRESİ (9 ay +)

- 1 büyük patates

- 1-2 köfte kadar tavuk (haşlanmış)

- 1-2 dilim kaşar peyniri

- 1 yemek kaşığı zeytinyağı

Yapılışı: Tavuk ve patatesi ayrı ayrı haşlayın. Sonra bir kapta ikisiniz birleştirin, içine kaşar peynirini ve zeytinyağını ilave ederek püre haline getirin. 


Yaş
Kıvam
Sıklık 
Öğündeki Miktar
6.aydan sonra
Püre, sebze, meyve, et. 
2 ana öğün+ 1 ara öğün+ sık emzirme  
2-3 tatlı kaşığı başlayarak, 2/3 su bardağına kadar artırılabilir.
7-8 ay
Pütürlü besin (çatalla ezilmiş)
2-3 ana öğün + sık emzirme + 1-2 ara öğün
250 ml’lik kasenin ¾’lük kısmı 
9-11 ay 
 Küçük parçalara kesilmiş ve bebeğin elle kolay yiyebileceği besinler
3-4 ana öğün + 1-2 ara öğün + anne sütü  
250 ml’lik su bardağı yarısı
12-24 Ay
Aile besinleri, gerekirse küçük parçaya kesilmiş ya da ezilmiş besin 
3-4 ana öğün + 2 ara öğün + anne sütü 
Tam kase 250 ml’lik